hazırla
Pro alDaxil olQeydiyyat

Məzuniyyət ərizəsi: nümunələr və Əmək Məcəlləsi qaydaları

20 noyabr 2026 · 15 dəq oxu

Məzuniyyət ərizəsi necə yazılır: əmək, ödənişsiz və təhsil məzuniyyəti üçün nümunələr, 21 günlük əsas məzuniyyət, hissələrə bölmə və məzuniyyət pulunun vaxtı.

Foto: Kindel Media · Pexels

Məzuniyyət ərizəsi işəgötürənə ünvanlanır və orada məzuniyyətin növü, neçə təqvim günü olduğu, başlama və bitmə tarixi, hansı iş ili üçün verildiyi göstərilir. İşə çıxacağınız günü də yazmaq məsləhətdir. Əmək Məcəlləsinə görə bütün məzuniyyətlər işçinin yazılı ərizəsi əsasında işəgötürənin əmri ilə rəsmiləşdirilir, yəni ərizə olmadan məzuniyyət sənədləşmir.

Bu yazıda ərizənin quruluşunu, Əmək Məcəlləsindəki əsas müddətləri və üç hazır nümunəni tapacaqsınız: illik əmək məzuniyyəti, ödənişsiz məzuniyyət və təhsil məzuniyyəti. Bütün maddə istinadları Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin e-qanun.az-dakı rəsmi mətninə əsaslanır. Məlumat ümumi xarakter daşıyır və hüquqi məsləhət deyil; konkret mübahisəli halda hüquqşünasa və ya iş yerinizin kadrlar şöbəsinə müraciət edin.

Ərizənin məzmunu

Məzuniyyət ərizəsi adi ərizə quruluşu ilə yazılır: yuxarıda «kimə» və «kimdən», ortada başlıq, sonra mətn, tarix və imza. Ümumi qaydaları, hal şəkilçilərini və rəsmi üslubu ərizə necə yazılır bələdçisində ətraflı izah etmişik. Burada yalnız məzuniyyətə aid olan hissələrə baxaq.

Əmək Məcəlləsinin 138-ci maddəsinə görə məzuniyyət əmrində işçinin adı, atasının adı və soyadı, vəzifəsi, məzuniyyətin növü, müddəti, müvafiq iş ili, məzuniyyətin başlandığı və qurtardığı gün, işçinin işə başlamalı olduğu gün göstərilməlidir. Kadrlar şöbəsi əmri sizin ərizənizə əsasən hazırlayır. Ona görə bu məlumatların hamısını ərizədə yazmaq işi sürətləndirir:

  • Məzuniyyətin növü. «Əmək məzuniyyəti», «ödənişsiz məzuniyyət», «ödənişli təhsil məzuniyyəti». Sadəcə «məzuniyyət» yazmaq kifayət deyil.
  • Müddət. Gün sayı və «təqvim günü» sözü. Əmək məzuniyyəti təqvim günü ilə hesablanır (113-cü maddə), iş günü ilə yox.
  • Tarixlər. Başlama və bitmə tarixi tam formada: «01.12.2026-cı il tarixindən 21.12.2026-cı il tarixinədək».
  • İş ili. Əmək məzuniyyəti üçün hansı iş ilinə görə istədiyinizi yazın, məsələn: «15.03.2026-15.03.2027-ci iş ili üçün».
  • İşə çıxma günü. Məzuniyyətin bitdiyi günün ertəsi, əgər o gün iş günüdürsə.
  • Əsas sənəd. Təhsil, xəstə qohuma qulluq kimi hallarda arayışın adı «Əlavə» kimi qeyd olunur.

İş ili təqvim ili ilə eyni deyil. Məcəllənin 113-cü maddəsinə görə iş ili işçinin işə götürüldüyü gündən başlayır və növbəti ilin həmin günü bitir. Siz 15 mart 2024-cü ildə işə başlamısınızsa, birinci iş iliniz 15.03.2024-15.03.2025, ikinci iş iliniz 15.03.2025-15.03.2026 olur.

Ərizəni nə vaxt verməli olduğunuz qanunda gün dəqiqliyi ilə yazılmayıb, amma iki müddət hesablamanı müəyyən edir. Məzuniyyət əmri məzuniyyətin başlanmasına azı beş gün qalmış verilməli və işçi onunla tanış edilməlidir (138.2-ci maddə). Məzuniyyət pulu isə ən geci üç gün qalmış ödənilməlidir (140.5-ci maddə). Bu müddətlərin təmin olunması üçün ərizəni ən azı iki həftə əvvəl vermək praktik yoldur.

Ərizə həm kağız üzərində, həm də iş yerinizdə istifadə olunan elektron sistem vasitəsilə verilə bilər: 138.1-ci maddə «kağız daşıyıcıda və ya elektron informasiya sistemi vasitəsilə» ərizəni birbaşa tanıyır.

Əmək məzuniyyətinin müddəti

Əmək məzuniyyəti iki hissədən ibarətdir: əsas məzuniyyət və əlavə məzuniyyətlər. Onlar birlikdə və ya ayrılıqda verilə bilər (113.2-ci maddə). Ərizədə ümumi gün sayını yazmaq üçün hər ikisini bilmək lazımdır.

Əsas məzuniyyət: 21 və ya 30 təqvim günü

Məcəllənin 114-cü maddəsinə görə ödənişli əsas məzuniyyət 21 təqvim günündən az olmamalıdır. Bəzi kateqoriyalar üçün əsas məzuniyyət 30 təqvim günüdür. 114.3-cü maddədə onların arasında bunlar sayılır:

  • kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında çalışanlar;
  • inzibati vəzifələrdə çalışan dövlət qulluqçuları, tarif-ixtisas sorğu kitabçalarına görə rəhbər və mütəxəssis kateqoriyasına aid edilən işçilər;
  • həkimlər, orta tibb işçiləri və əczaçılar;
  • elmi dərəcəsi olmayan elmi işçilər;
  • təhsil müəssisələrinin bəzi işçiləri (pedaqoji iş aparmayan rəhbərlər, metodistlər, kitabxanaçılar, laborantlar və başqaları).

Pedaqoji işçilər, 18 yaşınadək işçilər və bəzi başqa qruplar üçün ayrıca, daha uzun müddətlər var (118-ci və 119-cu maddələr). Natamam iş vaxtı ilə işləyənlər də tam iş vaxtı ilə işləyənlərlə eyni müddətdə məzuniyyət alır (114.4-cü maddə).

Əlavə məzuniyyətlər

Əsas məzuniyyətin üzərinə bu əlavələr gəlir:

  • Əmək stajına görə (116-cı maddə): 5 ildən 10 ilədək staj olduqda 2 təqvim günü, 10 ildən 15 ilədək 4 təqvim günü, 15 ildən çox olduqda 6 təqvim günü. Bu staj bir müəssisədə faktik işlədiyiniz dövrə görə hesablanır.
  • Əmək şəraitinə görə (115-ci maddə): yeraltı, zərərli və ağır işlərdə, həmçinin yüksək gərginlikli işlərdə çalışanlara azı 6 təqvim günü. Hansı peşələrin buna aid olduğu ayrıca siyahı ilə müəyyən edilir.
  • Uşaqlı qadınlara (117-ci maddə): 14 yaşınadək iki uşağı olanlara 2 təqvim günü, üç və daha çox uşağı olanlara və ya əlilliyi olan uşağı olanlara 5 təqvim günü. Uşaqlarını təkbaşına böyüdən atalar və övladlığa götürən şəxslər də bu hüquqa malikdir.

Məsələn, satış meneceri kimi 7 ildir eyni şirkətdə işləyən, 14 yaşınadək iki uşağı olan Aysel Məmmədovanın əmək məzuniyyəti 21 + 2 (staj) + 2 (uşaqlar) = 25 təqvim günü olur. Rəşad Əliyev isə mühasib kimi ikinci ilini işləyirsə və mütəxəssis kateqoriyasına aiddirsə, onun əsas məzuniyyəti 30 təqvim günüdür. Dəqiq kateqoriyanızı əmək müqavilənizdən və kadrlar şöbəsindən öyrənin.

Bayram günləri məzuniyyətə daxil deyil

114.6-cı maddəyə görə məzuniyyət dövrünə düşən iş günü hesab olunmayan bayram günləri, ümumxalq hüzn günü və səsvermə günü məzuniyyət günü sayılmır və ödənilmir, məzuniyyət isə həmin günlərin sayı qədər uzanır. Yəni Novruz və ya Yeni il tətili məzuniyyətinizə düşürsə, məzuniyyətiniz həmin günlər qədər uzanır. Ərizədə bitmə tarixini yazanda bunu nəzərə alın və ya kadrlar şöbəsi ilə dəqiqləşdirin.

İlk iş ilində nə vaxt məzuniyyətə çıxmaq olar?

131-ci maddəyə görə birinci iş ili üçün məzuniyyət hüququ əmək müqaviləsi bağlandıqdan altı ay sonra yaranır. Bəzi işçilər bu altı ayı gözləmədən məzuniyyət ala bilər: 18 yaşına çatmayanlar, əlilliyi olan şəxslər, hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətdən bilavasitə əvvəl və ya sonra qadınlar, təhsil alanlar (imtahan və diplom müdafiəsi vaxtında), hərbi qulluqçunun həyat yoldaşı və başqaları (131.4-cü maddə). Bundan başqa, həyat yoldaşı hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətdə olan işçiyə işlədiyi müddətdən asılı olmayaraq, arzusu ilə əmək məzuniyyəti verilir (133.4-cü maddə).

Hazır nümunələr: illik, ödənişsiz və təhsil məzuniyyəti

Aşağıdakı nümunələrdə şəxslər və şirkət adları uydurmadır. Üç nöqtəli yerləri və tarixləri öz məlumatlarınızla əvəz edin. Mətni çap üçün səliqəli formaya salmaq istəyirsinizsə, hazirla.az ərizə alətində yazıb PDF kimi yükləyə bilərsiniz.

Nümunə 1. Əmək (illik) məzuniyyəti üçün ərizə

«...» MMC-nin direktoru cənab Rəşad Əliyevə Satış şöbəsinin meneceri Aysel Kamil qızı Məmmədovadan

ƏRİZƏ

Xahiş edirəm, mənə 15.03.2026-15.03.2027-ci iş ili üçün 01.12.2026-cı il tarixindən 21.12.2026-cı il tarixinədək 21 (iyirmi bir) təqvim günü müddətində əmək məzuniyyəti verəsiniz.

İşə 22.12.2026-cı il tarixində başlayacağam.

17.11.2026 İmza: __________ Aysel Məmmədova

Əlavə məzuniyyət hüququnuz varsa, ümumi gün sayını yazın və mötərizədə tərkibini göstərin: «25 (iyirmi beş) təqvim günü, o cümlədən 21 gün əsas, 4 gün əlavə məzuniyyət». Bu, kadrlar şöbəsinin hesablamasını yoxlamağı asanlaşdırır.

Nümunə 2. Məzuniyyətin bir hissəsi üçün ərizə

Məzuniyyəti hissələrə bölürsünüzsə, ərizədə bunun hansı hissə olduğunu və qalan günləri göstərin. Ünvan hissəsi birinci nümunədəki kimidir.

ƏRİZƏ

Xahiş edirəm, mənə 15.03.2026-15.03.2027-ci iş ili üçün əmək məzuniyyətinin bir hissəsini, 01.02.2027-ci il tarixindən 14.02.2027-ci il tarixinədək 14 (on dörd) təqvim günü müddətində verəsiniz. Məzuniyyətin qalan 7 (yeddi) təqvim gününü həmin iş ili ərzində ayrıca ərizə ilə istifadə etmək istəyirəm.

İşə 15.02.2027-ci il tarixində başlayacağam.

18.01.2027 İmza: __________ Aysel Məmmədova

Nümunə 3. Ödənişsiz məzuniyyət üçün ərizə

«...» ASC-nin İnsan resursları departamentinin direktoru xanım Aysel Məmmədovaya Logistika şöbəsinin mütəxəssisi Rəşad Elçin oğlu Əliyevdən

ƏRİZƏ

Ailə məsələlərini həll etmək üçün mənə 23.11.2026-cı il tarixindən 29.11.2026-cı il tarixinədək 7 (yeddi) təqvim günü müddətində ödənişsiz məzuniyyət verməyinizi xahiş edirəm.

İşə 30.11.2026-cı il tarixində başlayacağam.

12.11.2026 İmza: __________ Rəşad Əliyev

Ödənişsiz məzuniyyətin səbəbi ərizədə mütləq yazılmalıdır, çünki onun verilməsi və müddəti səbəbdən asılıdır. Səbəb tibbi rəy və ya arayışla təsdiqlənirsə, onu «Əlavə» kimi qoşun: məsələn, xəstə ailə üzvünə qulluq üçün tibb müəssisəsinin rəyi.

Nümunə 4. Ödənişli təhsil məzuniyyəti üçün ərizə

«...» MMC-nin direktoru cənab Rəşad Əliyevə Mühasibatlıq şöbəsinin mühasibi Aysel Kamil qızı Məmmədovadan

ƏRİZƏ

Mən «...» Universitetinin qiyabi şöbəsinin II kurs tələbəsiyəm. Qış imtahan sessiyasında iştirak etmək üçün mənə 01.02.2027-ci il tarixindən 02.03.2027-ci il tarixinədək 30 (otuz) təqvim günü müddətində ödənişli təhsil məzuniyyəti verməyinizi xahiş edirəm.

İşə 03.03.2027-ci il tarixində başlayacağam.

Əlavə: «...» Universitetinin 12.01.2027-ci il tarixli çağırış arayışı, 1 vərəq.

15.01.2027 İmza: __________ Aysel Məmmədova

Məzuniyyəti başqa vaxta keçirmək üçün ərizə

Məzuniyyətiniz qrafikdə bir aya yazılıb, siz isə onu başqa aya keçirmək istəyirsinizsə, qısa ərizə kifayətdir: «Xahiş edirəm, 2027-ci il üçün məzuniyyət cədvəlində iyul ayına nəzərdə tutulmuş əmək məzuniyyətimi ... səbəbindən sentyabr ayına keçirəsiniz.» Səbəbi əsaslandırın, çünki 134-cü maddə məzuniyyətin başqa vaxta keçirilməsini tərəflərin əsaslandırılmış qarşılıqlı razılığı ilə bağlayır.

Ödənişsiz məzuniyyət: hallar və müddət

Ödənişsiz məzuniyyət iki yolla verilir: işçinin xahişi ilə qanunda göstərilən hallarda və ya tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə (129.1-ci maddə). Bu iki yolun fərqini bilmək vacibdir.

Qanunda göstərilən hallar. 130-cu maddədə işçinin xahişi ilə bir iş ilində verilən ödənişsiz məzuniyyətlərin siyahısı və müddətləri var. Ən çox lazım olanlar:

  • ailə, məişət və başqa sosial məsələləri həll etmək üçün 7 təqvim gününədək;
  • 16 yaşınadək uşağı olan qadınlara, tək valideynlərə, qəyyum və himayədarlara 14 təqvim gününədək;
  • həyat yoldaşı doğuşla əlaqədar məzuniyyətdə olan kişilərə 14 təqvim gününədək;
  • ailənin xəstə üzvünə qulluq edən qohumlardan birinə tibb müəssisəsinin rəyi ilə 14 təqvim gününədək;
  • əlilliyi olan uşağı olan işçilərə 14 təqvim gününədək;
  • ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarına buraxılan işçilərə 14 təqvim günü, orta ixtisas təhsili müəssisələrinə qəbul imtahanlarına buraxılanlara 7 təqvim günü;
  • doktoranturada təhsil alan işçilərə 1 təqvim ayınadək.

Siyahıda başqa hallar da var: xroniki xəstəliyi olan uşağa qulluq, müharibə iştirakçıları, ərazi bütövlüyünün müdafiəsi zamanı xəsarət almış işçilər, seçkilərdə namizəd kimi qeydə alınma və s. Tam siyahını Məcəllənin 130-cu maddəsində oxuyun.

Qarşılıqlı razılıq. 129.2-ci maddəyə görə işçi ilə işəgötürənin razılığı ilə, həmçinin kollektiv müqavilədə və ya əmək müqaviləsində nəzərdə tutulan hallarda altı aydan çox olmayan ödənişsiz məzuniyyət verilə bilər. Bu halda müddəti tərəflər özləri müəyyən edir. Məsələn, uzun səfər, şəxsi layihə və ya ailə vəziyyəti üçün bir neçə həftəlik məzuniyyət bu yolla rəsmiləşdirilir.

Ərizədə hansı yolla istədiyinizi aydın yazın. Qanunda göstərilən hala aid edirsinizsə, səbəbi həmin ifadə ilə yazın və təsdiqedici sənədi qoşun. Qarşılıqlı razılıqla istəyirsinizsə, «tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə» ifadəsini işlədin.

Ödənişsiz məzuniyyət müddətində əmək haqqı ödənilmir. Bundan başqa, işçinin təşəbbüsü ilə olmayan ödənişsiz məzuniyyətdə keçən aylar məzuniyyət pulu hesablananda yaxın tam işlənmiş aylarla əvəz olunur (140.1-ci maddə). İşçinin öz təşəbbüsü ilə götürdüyü ödənişsiz məzuniyyət üçün belə əvəzetmə həmin maddədə nəzərdə tutulmayıb, bu isə növbəti məzuniyyət pulunun məbləğinə təsir edə bilər.

Təhsil və analıq məzuniyyəti

Bu iki məzuniyyət əmək məzuniyyətindən ayrı növlərdir. Məcəllənin 112-ci maddəsi məzuniyyətləri dörd qrupa bölür: əmək məzuniyyəti, sosial məzuniyyət, təhsil və yaradıcılıq məzuniyyəti, ödənişsiz məzuniyyət. Analıq, yəni hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət sosial məzuniyyətə aiddir.

Ödənişli təhsil məzuniyyəti

İşləməklə yanaşı təhsil alan işçilərə sessiyalarda iştirak, imtahanlar, dövlət imtahanları və diplom işinin hazırlanması üçün ödənişli təhsil məzuniyyəti verilir; bu müddətdə orta əmək haqqı ödənilir (123-cü maddə). Müddətlər 124-cü maddədədir:

  • ali təhsil müəssisəsinin qiyabi şöbəsində: I və II kurslarda hər tədris ilində 30 təqvim günü, sonrakı kurslarda 40 təqvim günü;
  • orta ixtisas təhsili müəssisəsinin qiyabi şöbəsində: I və II kurslarda 20 təqvim günü, sonrakı kurslarda 30 təqvim günü;
  • dövlət imtahanları dövründə: 30 təqvim günü;
  • diplom işinin hazırlanması və müdafiəsi üçün: ali təhsildə 4 təqvim ayınadək, orta ixtisas təhsilində 2 təqvim ayınadək.

124.8-ci maddəyə görə bu məzuniyyətlərdən təhsil proqramlarında müəyyən edilən dövrlərdə, təhsil müəssisəsinin verdiyi arayış əsasında istifadə olunur. Yəni ərizəyə universitetin və ya kollecin arayışını mütləq qoşmalısınız. Təhsil alanlar əmək məzuniyyətini də öz arzusu ilə əlverişli vaxtda ala bilər (133.3-cü maddə), məsələn, sessiyadan dərhal sonra.

Hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyət (ümumi məlumat)

125-ci maddəyə görə işləyən qadınlara 126 təqvim günü ödənişli məzuniyyət verilir: doğuşdan əvvəl 70, doğuşdan sonra 56 təqvim günü. Doğuş çətin olduqda və ya iki və daha çox uşaq doğulduqda doğuşdan sonrakı hissə 70 təqvim günüdür. Kənd təsərrüfatı istehsalında çalışan qadınlar üçün daha uzun müddətlər nəzərdə tutulub. Uşağın doğulması ilə əlaqədar kişilərə tibb müəssisəsinin arayışı əsasında cəmi 14 təqvim günü ödənişli məzuniyyət verilir (125.4-cü maddə).

Uşağın üç yaşı tamam olanadək valideynlərdən biri və ya uşağa bilavasitə qulluq edən başqa ailə üzvü qismən ödənişli sosial məzuniyyət ala bilər; bu, yazılı ərizə əsasında tam və ya hissə-hissə istifadə olunur (127-ci maddə). Bu məzuniyyətlərin rəsmiləşdirilməsi və müavinətin ödənilməsi sosial sığorta qaydaları ilə bağlı olduğu üçün hansı sənədlərin tələb olunduğunu kadrlar şöbəsindən öyrənin.

Hissələrə bölmə və qrafikin dəyişməsi

Bəli, amma müəyyən şərtlərlə. Bu sual ən çox iki halda yaranır: məzuniyyəti ilin müxtəlif vaxtlarına paylamaq istəyəndə və qrafikdəki tarixi dəyişmək lazım olanda.

Hissələrə bölmə qaydası

137-ci maddəyə görə əmək məzuniyyəti işçinin arzusu və işəgötürənin razılığı ilə hissələrə bölünə bilər. Yeganə şərt: hissələrdən birinin müddəti iki təqvim həftəsindən, yəni 14 təqvim günündən az olmamalıdır. Qalan hissə həmin iş ili bitənədək və ya təqvim ilinin sonunadək, yaxud işçinin arzusu ilə növbəti iş ilinin məzuniyyətinə birləşdirilərək verilir.

Praktikada 21 günlük məzuniyyət çox vaxt 14 + 7 kimi bölünür. Bəzi işçilər 7 günü də ayrıca 3-4 günlük hissələrə ayırmaq istəyir; bu, işəgötürənin razılığından asılıdır. Hər hissə üçün ayrıca ərizə yazılır.

Məzuniyyət növbəliliyi cədvəli

133-cü maddəyə görə hər il yanvarın sonunadək məzuniyyətlərin verilməsi üçün növbəlilik cədvəlləri tərtib edilə bilər. Cədvəli işəgötürən həmkarlar ittifaqı təşkilatının, o olmadıqda işçinin rəyini öyrənməklə təsdiq edir. Bir çox şirkətdə dekabr və ya yanvar ayında işçilərdən növbəti il üçün istədikləri ayları soruşurlar; həmin vaxt öz istəyinizi bildirmək sonradan dəyişiklik ərizəsi yazmaqdan asandır.

Bəzi işçilər məzuniyyəti cədvəldən asılı olmayaraq, öz arzusu ilə əlverişli vaxtda alır (133.3-cü maddə). Onların arasında 14 yaşınadək iki və daha çox uşağı olan və ya əlilliyi olan uşağı olan qadınlar, 16 yaşınadək uşaqları təkbaşına böyüdən valideynlər, əlilliyi olan şəxslər, 18 yaşından aşağı işçilər, işləməklə yanaşı təhsil alanlar və hərbi qulluqçuların həyat yoldaşları var.

Başqa vaxta keçirmə və geri çağırma

134-cü maddəyə görə məzuniyyət işçinin təşəbbüsü ilə başqa vaxta keçirilə bilər, məsələn, xəstələndikdə, əmək məzuniyyəti sosial məzuniyyətlə üst-üstə düşdükdə və ya işəgötürənin tapşırığı ilə ezamiyyətə göndərildikdə. İşəgötürənin təşəbbüsü ilə keçirilmə isə yalnız işçinin razılığı ilə mümkündür. İstifadə olunmamış hissə tərəflərin razılığı ilə növbəti iş ilinin məzuniyyətinə birləşdirilə bilər.

Məzuniyyətdən geri çağırmaq yalnız müstəsna hallarda, məsələn, qəzanın nəticələrini aradan qaldırmaq və ya təxirəsalınmaz işlər üçün və yalnız işçinin razılığı ilə mümkündür (137.2-ci maddə). Bu, əmrlə rəsmiləşdirilir və istifadə olunmamış günlər ya əvəzgünlə, ya da sonradan verilən məzuniyyətlə kompensasiya edilir.

Bir də vacib qayda: işəgötürənin işçiyə əmək məzuniyyəti verməməsi qadağandır (135-ci maddə). Məcəllə yazılı xəbərdarlıqdan sonra cədvələ əməl etməyən və ərizə verməyən işçinin işəgötürənin əmri ilə məzuniyyətə göndərilməsinə də imkan verir (138.2-1-ci maddə).

Məzuniyyət pulunun ödənişi və hesablanması

140.5-ci maddəyə görə məzuniyyət vaxtı üçün orta əmək haqqı məzuniyyətin başlanmasına ən geci 3 gün qalmış ödənilir. Əmək müqaviləsində və ya kollektiv müqavilədə başqa müddət nəzərdə tutula bilər, amma bu müddət məzuniyyətə çıxan işçi üçün növbəti əmək haqqının verildiyi gündən gec olmamalıdır.

Pul gecikərsə, 140.6-cı maddə işçiyə seçim verir: əmək müqaviləsində və ya kollektiv müqavilədə başqa qayda yoxdursa, işçinin tələbi ilə məzuniyyətin başlanma vaxtı pulun faktik verildiyi gündən hesablana bilər.

Hesablama düsturu

Məbləğ 140-cı maddədəki qayda ilə hesablanır:

  1. Məzuniyyətin verildiyi aydan əvvəlki 12 təqvim ayının əmək haqqı toplanır və 12-yə bölünür. Bu, orta aylıq əmək haqqıdır.
  2. Orta aylıq əmək haqqı 30,4-ə, yəni ayın təqvim günlərinin orta illik sayına bölünür. Bu, bir günlük məbləğdir.
  3. Bir günlük məbləğ məzuniyyətin təqvim günlərinin sayına vurulur.

Nümunə: son 12 ayda hər ay 1 200 manat hesablanıbsa, orta aylıq əmək haqqı 1 200 manat, bir günlük məbləğ 1 200 / 30,4 ≈ 39,47 manat olur. 21 günlük məzuniyyət üçün hesablanan məbləğ təxminən 828,95 manatdır. Bu, vergi və digər tutulmalardan əvvəlki hesablamadır; mükafat və birdəfəlik ödənişlərin nəzərə alınıb-alınmaması 139-cu maddədəki qaydalardan asılıdır.

İşçi 12 aydan az işləyibsə, orta aylıq əmək haqqı faktik işlədiyi tam təqvim aylarına əsasən hesablanır (140.2-ci maddə).

Məzuniyyəti pulla əvəz etmək olarmı?

İşlədiyiniz müddətdə yox. 144.1-ci maddə əmək münasibətləri davam edərkən məzuniyyəti faktik verməyib pulla əvəz etməyi qadağan edir. Kompensasiya əsasən əmək müqaviləsinə xitam veriləndə ödənilir: 144.2-ci maddəyə görə işçiyə istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətlərinə görə kompensasiya ödənilməlidir. Əlavə məzuniyyətlərə (115-117-ci maddələr), təhsil və sosial məzuniyyətlərə görə isə kompensasiya verilmir (144.3-cü maddə).

İşdən çıxmazdan əvvəl qalan məzuniyyəti götürmək də mümkündür: 143-cü maddəyə görə bir sıra hallar istisna olmaqla, işçinin arzusu ilə ona məzuniyyət verilir və işdən çıxma tarixi məzuniyyətin son günü sayılır. Bu barədə işdən çıxma ərizəsi yazısında ətraflı danışmışıq. Hər iki ərizəni eyni şablonla hazırlamaq üçün ərizə alətindən istifadə edə bilərsiniz.

Tez-tez verilən suallar

İllik əsas məzuniyyət neçə gündür?

Əmək Məcəlləsinin 114-cü maddəsinə görə ödənişli əsas məzuniyyət 21 təqvim günündən az olmamalıdır. Rəhbər və mütəxəssis kateqoriyasına aid işçilər, inzibati vəzifədəki dövlət qulluqçuları, həkimlər, tibb işçiləri və bəzi başqa kateqoriyalar üçün bu müddət 30 təqvim günüdür. Staj, əmək şəraiti və uşaq sayına görə əlavə günlər üzərinə gəlir.

Məzuniyyət ərizəsini neçə gün əvvəl verməliyəm?

Qanun ərizə üçün dəqiq gün müəyyən etmir. Amma məzuniyyət əmri məzuniyyətə azı beş gün qalmış verilməli, məzuniyyət pulu isə ən geci üç gün qalmış ödənilməlidir. Bu səbəbdən ərizəni ən azı iki həftə əvvəl vermək məqsədəuyğundur.

Məzuniyyəti iş günü ilə, yoxsa təqvim günü ilə yazmalıyam?

Əmək məzuniyyəti təqvim günü ilə hesablanır, bu, Məcəllənin 113-cü maddəsində yazılıb. Ərizədə «21 təqvim günü» kimi yazın. Məzuniyyətə düşən iş günü olmayan bayram günləri isə məzuniyyət günü sayılmır və məzuniyyət onların sayı qədər uzanır.

Məzuniyyəti hissə-hissə götürmək olarmı?

Bəli, işçinin arzusu və işəgötürənin razılığı ilə əmək məzuniyyəti hissələrə bölünə bilər. Şərt odur ki, hissələrdən biri 14 təqvim günündən az olmasın. Hər hissə üçün ayrıca ərizə yazılır.

İşə yeni başlamışam, məzuniyyət ala bilərəmmi?

Birinci iş ili üçün məzuniyyət hüququ əmək müqaviləsi bağlandıqdan altı ay sonra yaranır. 18 yaşınadək işçilər, əlilliyi olan şəxslər, təhsil alanlar (imtahan vaxtında) və 131-ci maddədə sayılan bəzi başqa işçilər bu müddəti gözləmədən məzuniyyət ala bilər. Bu müddətdə qısa ehtiyac yaranarsa, ödənişsiz məzuniyyət də bir variantdır.

Ödənişsiz məzuniyyətə ən çox neçə gün çıxmaq olar?

Qanunda göstərilən hallarda müddət səbəbdən asılıdır: ailə və məişət məsələləri üçün 7 təqvim gününədək, bir çox hallarda 14 təqvim gününədək. Tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə isə altı aydan çox olmayan ödənişsiz məzuniyyət verilə bilər. Hər iki halda səbəbi ərizədə yazın.

Məzuniyyət pulu gecikərsə, nə etmək olar?

Məzuniyyət pulu məzuniyyətin başlanmasına ən geci üç gün qalmış ödənilməlidir. Gecikmə olarsa və müqavilədə başqa qayda yoxdursa, siz məzuniyyətin başlanma tarixinin pulun faktik verildiyi gündən hesablanmasını tələb edə bilərsiniz. Bunu ayrıca qısa ərizə ilə bildirmək olar.

Ərizəni ə, ş, ç kimi hərflər olmadan yazmaq olarmı?

Axtarışda çoxları «mezuniyyet erizesi» kimi yazır, amma rəsmi sənəddə Azərbaycan əlifbasının bütün hərflərini (ə, ı, ö, ü, ş, ç, ğ) işlətmək lazımdır. Bu hərflər olmadan yazılmış mətn səliqəsiz görünür, adlarda və soyadlarda isə səhvə səbəb ola bilər. Klaviaturada bu hərflər yoxdursa, mətni onlayn alətdə yazıb çap etmək ən rahat yoldur.