Slayd necə hazırlanır: mövzudan fayla addım-addım bələdçi

Slayd hazırlamaq çoxlarına texniki iş kimi görünür: PowerPoint-i açırsan, şablon seçirsən, mətni köçürürsən, bitdi. Nəticə də çox vaxt eyni olur: hər slaydda bir paraqraf mətn, auditoriya ekranı oxuyur, çıxış edən də ekrana baxıb həmin mətni təkrarlayır. Belə təqdimatdan sonra dinləyici nə yadda saxlayır? Adətən heç nə.

Yaxşı slayd isə proqramdan əvvəl başlayır. Əvvəl nə demək istədiyinizi, kimə deyəcəyinizi və dinləyicinin sonda nə etməli olduğunu müəyyən edirsiniz. Sonra fikri hissələrə bölürsünüz, hər hissə üçün bir slayd düşünürsünüz və yalnız ondan sonra dizayna keçirsiniz. Bu bələdçidə bütün yolu ardıcıl keçirik: mövzunun seçilməsindən faylın yüklənməsinə qədər. Hər addımın sonunda qısa yoxlama siyahısı var.

Bələdçi universitetdə kurs işi və ya sərbəst iş təqdim edən tələbələr, dərs üçün slayd hazırlayan müəllimlər və iclas, hesabat və ya müştəri görüşü üçün təqdimat quran işçilər üçündür. Vaxtınız azdırsa, slayd hazırlamaq alətində mövzunu yazıb planı, mətni və şəkilləri olan hazır təqdimat ala, sonra onu bu bələdçidəki qaydalarla yoxlaya bilərsiniz.

Slayd nə üçündür

Başlamazdan əvvəl bir sadə fikri qəbul etmək lazımdır: slayd çıxışın özü deyil, çıxışın köməkçisidir. Əsas məlumatı siz danışırsınız, slayd isə dinləyiciyə onu daha tez anlamağa və yadda saxlamağa kömək edir.

Bu fikrin elmi əsası var. Kaliforniya Universitetinin psixoloqu Richard Mayer iyirmi ildən artıq multimedia ilə öyrənmə üzərində təcrübələr aparıb və nəticələri «Multimedia Learning» kitabında prinsiplər şəklində toplayıb. Onların bir neçəsi birbaşa slayda aiddir:

• Lazımsız məzmun prinsipi: mövzuya aid olmayan söz, şəkil və bəzək öyrənməni zəiflədir, gücləndirmir.
• Təkrar prinsipi: insanlar söylənən mətni eyni anda ekranda da oxuyanda daha pis öyrənirlər. Eyni sözlərin həm qulağa, həm gözə verilməsi diqqəti bölür.
• Siqnal prinsipi: əsas məqamın vurğulanması (başlıq, rəng, ox) dinləyiciyə nəyə baxmaq lazım olduğunu göstərir və anlamağı asanlaşdırır.
• Multimedia prinsipi: söz və uyğun şəkil birlikdə yalnız sözdən daha yaxşı yadda qalır.

Yəni slayd mətni oxumaq üçün deyil. Slayd fikri görüntüyə çevirir: bir rəqəm, bir sxem, bir şəkil, bir qısa başlıq. Siz danışırsınız, slayd göstərir.

Bunun əksinə nümunə də məşhurdur. 2003-cü ildə ABŞ-da «Columbia» kosmik gəmisinin fəlakətini araşdıran komissiya hesabatında mühəndislərin risk barədə xəbərdarlığının çoxsəviyyəli bəndlərlə dolu bir slaydın aşağı hissəsində «itdiyini» ayrıca qeyd etdi. Yel Universitetinin professoru Edward Tufte bu hadisəni «The Cognitive Style of PowerPoint» essesində təhlil edərək göstərdi ki, mətnlə dolu slayd vacib fikri gizlədə bilər. Sizin təqdimatınızda risk bu qədər böyük olmasa da, prinsip eynidir: əsas fikir slaydda bir baxışda görünməlidir.

Addım 1: Məqsədi və auditoriyanı müəyyən edin

Bütün sonrakı qərarlar bu iki suala bağlıdır: niyə danışırsınız və kimə danışırsınız.

Məqsəd

Təqdimatın sonunda dinləyici nə etməlidir? Bu suala bir cümlə ilə cavab yazın. Məsələn:

• «Müəllim layihəmin nəticələrini başa düşüb qiymət verməlidir.»
• «Rəhbərlik yeni CRM sistemi üçün büdcəni təsdiqləməlidir.»
• «Şagirdlər fotosintezin mərhələlərini ardıcıllıqla deyə bilməlidir.»
• «İnvestor ikinci görüşə razılıq verməlidir.»

Bu cümləni yaza bilmirsinizsə, təqdimatın məqsədi hələ aydın deyil. Belə halda nə qədər gözəl slayd hazırlasanız da, çıxış dağınıq görünəcək.

Auditoriya

Eyni mövzu fərqli dinləyici üçün fərqli qurulur. Özünüzə bu sualları verin:

• Dinləyici mövzunu nə qədər bilir? Mütəxəssislərə əsasları izah etmək vaxt itkisidir, yeni başlayanlara isə terminlərlə dolu slayd anlaşılmazdır.
• Onu nə maraqlandırır? Rəhbər üçün xərc və nəticə, müəllim üçün metod və mənbə, müştəri üçün öz problemini həll etmək.
• Nə qədər vaxt var? 5 dəqiqəlik çıxışla 40 dəqiqəlik mühazirə tamam başqa həcmdir.
• Təqdimat harada olacaq? Böyük zalda kiçik şrift oxunmur, onlayn görüşdə isə ekran kiçikdir və dinləyici sizi yox, slaydı görür.

Yoxlama: məqsəd bir cümlə ilə yazılıb; auditoriyanın bilik səviyyəsi və vaxt məlumdur.

Addım 2: Əsas mesajı və planı qurun

İndi bütün təqdimatı bir-iki cümləyə sıxın. Bu, əsas mesajdır. Məsələn: «Kiçik bizneslər üçün Instagram reklamı ilk üç ayda televiziya reklamından ucuz müştəri gətirir, amma yalnız düzgün auditoriya seçiləndə.» Bütün slaydlar bu fikri sübut etməli, izah etməli və ya ona aparmalıdır. Bu fikrə xidmət etməyən slayd, nə qədər maraqlı olsa da, çıxarılmalıdır.

Sonra planı qurun. Ən sadə və ən çox işləyən quruluş üç hissəlidir:

1. Giriş: dinləyicinin diqqətini cəlb edən sual, fakt və ya problem; təqdimatın nədən ibarət olacağı.
2. Əsas hissə: 2-4 əsas bölmə, hər biri bir alt fikri sübut edir.
3. Nəticə: əsas mesajın təkrarı, 2-3 əsas nəticə və ya növbəti addım.

Planı əvvəlcə kağızda və ya sadə siyahı kimi yazın, slayd proqramında yox. Proqramı açanda insan dərhal rəng və şəkil seçməyə başlayır, məzmun isə arxa plana keçir. Planın necə qurulduğunu, hansı təqdimat növünə hansı quruluşun uyğun olduğunu və girişin necə yazıldığını təqdimat planı yazısında ətraflı izah etmişik.

Yoxlama: əsas mesaj 1-2 cümlədir; plan giriş, 2-4 əsas bölmə və nəticədən ibarətdir; hər bölmə əsas mesaja xidmət edir.

Addım 3: Slayd sayını vaxta görə hesablayın

«Neçə slayd olmalıdır?» sualının universal cavabı yoxdur, amma təcrübədə işləyən ölçü var: orta hesabla bir slayda bir-iki dəqiqə. 10 dəqiqəlik çıxış üçün 7-10 slayd, 20 dəqiqəlik üçün 12-18 slayd adətən kifayət edir.

Bir neçə tanınmış istinad nöqtəsi:

• 10/20/30 qaydası. Vençur investoru Guy Kawasaki investor təqdimatları üçün bu qaydanı təklif edib: 10 slayd, 20 dəqiqə, ən kiçik şrift 30 punkt. Qayda pitch deck üçün yaranıb, amma məntiqi hər təqdimata aiddir: az slayd, qısa çıxış, iri şrift.
• TED çıxışları 18 dəqiqə ilə məhdudlaşdırılır. TED-in rəhbəri Chris Anderson bunu belə izah edir: bu müddət ciddi fikri çatdırmaq üçün kifayət qədər uzun, dinləyicinin diqqətini saxlamaq üçün isə kifayət qədər qısadır.
• Universitet müdafiəsi adətən 7-15 dəqiqə vaxt verir. Bu müddətə 10-15 slayd sığır, 30 slayd sığmır.

Slayd sayı tempin göstəricisidir. Bir slaydda üç dəqiqədən çox qalırsınızsa, dinləyici darıxır; on saniyədə bir slayd keçirsinizsə, nə baş verdiyini anlamağa macal tapmır. İstisna sürətli keçidli üslublardır (məsələn, hər slayd 20 saniyə olan Pecha Kucha formatı), amma onlar xüsusi məşq tələb edir.

Yoxlama: slayd sayı ayrılan vaxta uyğundur; hər slayda təxminən 1-2 dəqiqə düşür.

Addım 4: Hər slayd üçün bir fikir yazın

Planı slaydlara bölün: hər slayd bir fikir. Bunun ən yaxşı yolu başlıqları əvvəlcədən yazmaqdır, özü də mövzu kimi yox, fikir kimi.

Müqayisə edin:

• Zəif başlıq: «Satış». Güclü başlıq: «Satış 2025-ci ildə 20% artıb».
• Zəif başlıq: «Metodologiya». Güclü başlıq: «120 tələbə arasında sorğu və 8 müsahibə apardıq».
• Zəif başlıq: «Problemlər». Güclü başlıq: «Müştərilərin 40%-i ilk ayda platformadan çıxır».

Fikir kimi yazılmış başlıq iki iş görür. Dinləyici slaydı oxumadan əsas mesajı tutur. Siz isə yoxlaya bilirsiniz: bütün başlıqları ardıcıl oxuyanda təqdimatın hekayəsi alınırmı? Alınırsa, struktur düzgündür. Alınmırsa, harada boşluq olduğunu dərhal görürsünüz.

Başlıqları yazandan sonra hər slaydın altına həmin fikri sübut edən material qeyd edin: rəqəm, nümunə, sitat, qrafik, şəkil. Material yoxdursa, ya fikir zəifdir, ya da araşdırma yarımçıqdır.

Yoxlama: hər slaydın başlığı tam fikirdir; başlıqları ardıcıl oxuyanda hekayə alınır; hər fikrin sübutu var.

Addım 5: Mətni qısaldın, qalanını qeydlərə köçürün

Slayd mətni ilə çıxış mətni fərqli şeylərdir. Slaydda yalnız dinləyicinin görməli olduğu şey qalır: başlıq, bir neçə qısa bənd, rəqəm. Danışacağınız hər şey spiker qeydlərinə gedir.

Praktiki qaydalar:

• Bir slaydda 3-5 qısa bənd. Hər bənd bir sətir, ən çoxu iki.
• Tam cümlələr əvəzinə açar ifadələr: «Xərclər 15% azaldı» deyil, «15% az xərc».
• Uzun siyahını iki slayda bölün və ya ən vacib üç bəndi saxlayın.
• Rəqəmi sözlə deyil, rəqəmlə yazın və mümkünsə yuvarlaqlaşdırın: «47,83%» əvəzinə «təxminən 48%».

Spiker qeydləri PowerPoint-də və Google Slides-da hər slaydın altında ayrıca sahədədir. Təqdimat rejimində onlar yalnız sizin ekranınızda görünür. Qeydə hər slayd üçün 3-5 açar cümlə yazın: necə başlayacaqsınız, hansı rəqəmi vurğulayacaqsınız, növbəti slayda necə keçəcəksiniz. Tam mətni yazıb oxumaq isə tövsiyə olunmur: oxunan çıxış canlı danışıqdan həmişə zəif səslənir.

Yoxlama: heç bir slaydda paraqraf yoxdur; hər slaydda ən çoxu 5 bənd; danışılacaq mətn qeydlərdədir.

Addım 6: Mətni vizuala çevirin

Mətnin bir hissəsini görüntüyə çevirmək slaydı ən çox gücləndirən addımdır. Psixologiyada «şəkil üstünlüyü effekti» adlanan hadisə məlumdur: insanlar şəkli sözdən daha yaxşı xatırlayırlar. Kanadalı psixoloq Allan Paivio bunu ikili kodlaşdırma nəzəriyyəsi ilə izah edib: şəkil yaddaşda həm görüntü, həm də söz kimi saxlanılır, ona görə daha asan bərpa olunur.

Hansı məzmun hansı vizuala çevrilir:

• Bir vacib rəqəm: slaydın ortasında iri rəqəm və altında bir cümlə izah. Məsələn, «3 dəfə» və altında «yeni müştəri sayı il ərzində».
• Müqayisə: sütun qrafiki və ya iki tərəfli düzülüş.
• Zamanla dəyişmə: xətt qrafiki.
• Hissələrin bütövə nisbəti: iki-üç hissədirsə dairəvi qrafik, çoxdursa sütun qrafiki.
• Ardıcıllıq və proses: addımlar sxemi, oxlar, zaman xətti.
• Anlayışlar arasında əlaqə: sadə diaqram, kartlar.
• Emosiya və kontekst: keyfiyyətli foto.

Şəkil seçəndə iki sual verin: şəkil fikri göstərir, yoxsa sadəcə boş yeri doldurur? Keyfiyyəti ekranda piksellənməyəcək qədər yüksəkdirmi? Pulsuz istifadə üçün Pexels, Unsplash və Wikimedia Commons kimi bazalar var; müəllifi göstərməyi tələb edən şəkillərdə mənbəni slaydın küncündə qeyd edin. Qrafiklərin necə sadələşdirildiyini, şriftlərin, rənglərin və kontrastın necə seçildiyini yaxşı təqdimat hazırlamağın 10 qaydası yazısında ətraflı göstərmişik.

Yoxlama: ən azı slaydların yarısında rəqəm, qrafik, sxem və ya şəkil var; hər şəkil fikrə aiddir və keyfiyyətlidir.

Addım 7: Dizaynı seçin və vahid saxlayın

Dizayn məzmundan sonra gəlir, amma onu zəiflətməməlidir. Dizaynda ən vacib keyfiyyət sadəlik və ardıcıllıqdır.

• Bir şablon, bir üslub. Bütün slaydlar eyni fon, eyni şrift və eyni rəng palitrası ilə. Hər slaydda yeni dizayn diqqəti məzmundan çəkir.
• Bir və ya iki şrift. Başlıq üçün bir, mətn üçün bir. Ekranda asan oxunan sadə şriftlər seçin.
• İri şrift. Mətn ən azı 24 punkt, başlıq 32-44 punkt. Arxa sırada oturan oxuya bilmirsə, şrift kiçikdir.
• Güclü kontrast. Açıq fonda tünd mətn və ya əksinə. Veb əlçatanlıq standartı WCAG adi mətn üçün ən azı 4,5:1, iri mətn üçün 3:1 kontrast nisbəti tövsiyə edir. Proyektor rəngləri solğunlaşdırır, ona görə kompüter ekranında «təxminən oxunan» mətn zalda oxunmaya bilər.
• Boş yer. Slaydın kənarlarında və elementlər arasında boşluq saxlayın. Sıx doldurulmuş slayd yorucu görünür.
• Animasiya ehtiyatla. Bəndlərin bir-bir çıxması bəzən faydalıdır, uçan və fırlanan effektlər isə demək olar həmişə artıqdır.

Format barədə: PowerPoint 2013-cü ildən bəri yeni təqdimatları standart olaraq 16:9 nisbətində açır və müasir ekranların, proyektorların əksəriyyəti bu nisbətdədir. Köhnə proyektorla təqdim edəcəksinizsə, əvvəlcədən 4:3 lazım olub-olmadığını soruşun.

Yoxlama: bütün slaydlar eyni üslubdadır; mətn ən azı 24 punktdur; kontrast güclüdür; slaydlar sıx deyil.

Addım 8: Giriş və son slaydı ayrıca düşünün

Dinləyici girişdə qərar verir ki, sizi diqqətlə dinləməyə dəyərmi. Sonda isə nəyi özü ilə aparacağına qərar verir. Bu iki slayd təqdimatın ən vacib anlarıdır.

Titul slaydı: mövzunun adı (mümkünsə qısa və konkret), sizin adınız, təşkilat, tarix. Universitet təqdimatında fakültə, qrup və rəhbərin adı da olur. Bu slayd sadə olmalıdır.

Giriş slaydı və ya ilk cümlə: problemi, sualı və ya təəccüblü faktı göstərin. «Bu gün sizə layihəmiz haqqında danışacağam» əvəzinə «Hər il şəhərimizdə X ton qida tullantıya gedir. Bunun yarısını azaltmaq mümkündür» kimi başlamaq diqqəti dərhal cəlb edir.

Son slayd: əsas 2-3 nəticə və ya konkret növbəti addım. «Diqqətinizə görə təşəkkürlər» yazısı tək başına son slayd üçün zəifdir: məhz həmin anda dinləyicinin gözü ekrandadır və orada ən vacib fikir olmalıdır. Təşəkkürü sözlə deyin, slaydda isə nəticəni saxlayın. Sual-cavab hissəsi üçün əlaqə məlumatı və ya «Suallar» slaydı əlavə edə bilərsiniz.

Yoxlama: titul slaydı sadə və tamdır; giriş problem və ya sualla başlayır; son slaydda nəticə var.

Addım 9: Məşq edin

Ən yaxşı slayd belə məşq olunmamış çıxışı xilas etmir. Məşq həm vaxtı yoxlayır, həm də həyəcanı azaldır, çünki tanış mətn daha az stres yaradır.

• Ən azı iki dəfə ucadan, saatla məşq edin. İçinizdən oxumaq vaxtı düzgün göstərmir.
• Birinci məşqdə harada ilişdiyinizi qeyd edin və həmin slaydları sadələşdirin.
• Mümkünsə bir dostun və ya həmkarın qarşısında danışın, ya da özünüzü telefona yazın.
• Keçidləri məşq edin: bir slayddan digərinə necə keçəcəyinizi bilmək çıxışı axıcı edir.
• Ayrılan vaxtdan 10-15% az danışmağa hədəflənin. Real çıxışda həmişə gözlənilməz fasilələr olur.

Çıxış zamanı səs, temp, göz təması və həyəcanla bağlı ətraflı məsləhətləri təqdimatda necə danışmaq yazısında topladıq.

Yoxlama: çıxış ən azı iki dəfə ucadan məşq olunub; vaxt ayrılan müddətə sığır; keçidlər hazırdır.

Addım 10: Faylı düzgün formatda saxlayın

Təqdimatın texniki hissəsi kiçik görünür, amma ən çox problemin yarandığı yerdir: başqa kompüterdə şriftlər dəyişir, video açılmır, fayl köhnə proqramda açılmır.

• PPTX: PowerPoint-in standart formatıdır, redaktə etmək mümkündür. Google Slides və Keynote da bu faylı açır, amma bəzi şriftlər və effektlər fərqli görünə bilər.
• PDF: hər kompüterdə eyni görünür, şriftlər dəyişmir. Animasiya və video işləmir. Təqdim edəcəyiniz kompüteri tanımırsınızsa, PDF nüsxəsini ehtiyat kimi götürün. Müəllimə və ya müştəriyə göndəriləcək fayl üçün də PDF ən etibarlı seçimdir.
• Şriftlər: standart olmayan şrift işlətmisinizsə, PowerPoint-də faylı şriftlərlə birlikdə saxlamaq seçimi var. Əks halda başqa kompüterdə şrift avtomatik dəyişdirilir və mətn slayddan çıxa bilər.
• Video və səs: fayl daxilinə yerləşdirin və ya ayrıca qovluqda aparın, linkə etibar etməyin: təqdimat yerində internet olmaya bilər.
• Ehtiyat: faylı fləş kartda, e-poçtda və ya buludda saxlayın. Bir nüsxə həmişə yetərli deyil.

Yoxlama: PPTX və PDF nüsxəsi var; şriftlər yerləşdirilib və ya standartdır; fayl ən azı iki yerdə saxlanılıb.

Süni intellektlə slayd hazırlamaq

Son illərdə slayd hazırlamağın bir yolu da süni intellektdir. AI alətləri mövzuya görə plan çıxarır, mətni yazır, şəkil seçir və dizaynı tətbiq edir. Bu, xüsusilə ilk qaralama üçün vaxtı xeyli qısaldır.

Amma AI ilə hazırlanan təqdimatı yoxlamadan təqdim etmək risklidir. Bir neçə qayda:

• Faktları yoxlayın. AI rəqəm və tarixləri səhv yaza bilər. Hər rəqəmin mənbəyini tapın və ya çıxarın.
• Planı özünüzə uyğunlaşdırın. AI ümumi plan təklif edir; müəlliminizin və ya rəhbərinizin tələbləri isə konkretdir.
• Mətni öz sözlərinizlə danışın. Slayd mətni sizə məşq üçün əsas verir, amma çıxış sizin öz dilinizdə olmalıdır.
• Şəkilləri nəzərdən keçirin. Avtomatik seçilən şəkil bəzən mövzuya uyğun gəlmir. Uyğun olmayanı dəyişin.

Slayd hazırlamaq alətində mövzunu, slayd sayını, dili və səviyyəni yazırsınız; plan çıxır və başlıqları özünüz düzəldə bilərsiniz. Sonra dizayn seçirsiniz, slaydlar mətn, şəkil və spiker qeydləri ilə dolur. Bütün slaydlara pulsuz baxa bilərsiniz, ödəniş yalnız faylı PPTX və PDF kimi yükləyəndə tutulur. PPTX faylı PowerPoint və Google Slides-da açılır, istənilən slaydı dəyişmək olar.

Ən çox edilən səhvlər

Təqdimatları qiymətləndirən müəllimlər və rəhbərlər eyni səhvləri təkrar-təkrar görürlər. Onları bir yerdə toplayaq:

1. Slaydı oxumaq. Dinləyici sizdən daha tez oxuyur və sizi gözləməkdən yorulur.
2. Paraqraf mətni. Ekranda oxunmayan kiçik şriftlə yazılmış uzun cümlələr.
3. Çox slayd. 10 dəqiqəyə 30 slayd tempi pozur, ya da sonuncu slaydlar tələsik keçilir.
4. Mövzu başlıqları. «Giriş», «Əsas hissə», «Nəticə» başlıqları heç nə demir.
5. Zəif kontrast. Açıq boz fonda açıq rəngli mətn proyektorda görünmür.
6. Bəzək şəkilləri. Fikrə aid olmayan şəkillər, xüsusən piksellənmiş və su nişanlı olanlar.
7. Mənbəsiz rəqəmlər. Akademik təqdimatda mənbə göstərilməyən rəqəm sual doğurur.
8. Məşqsiz çıxış. Vaxtın keçməsi, slaydlar arasında itmək, «hə, burda... nə idi» kimi fasilələr.
9. Texniki hazırlıqsızlıq. Şriftin dəyişməsi, video açılmaması, faylın başqa kompüterdə işləməməsi.

Təqdimat növünə görə fərqlər

Əsas prinsiplər eynidir, amma hər təqdimat növünün öz tələbləri var.

Universitet təqdimatı (sərbəst iş, kurs işi, referat): müəllim adətən quruluşa, mənbələrə və mövzunu nə qədər başa düşdüyünüzə baxır. Titul slaydı, plan, mənbələr slaydı vacibdir. Tələbələr üçün ayrıca bələdçi hazırlamışıq: sərbəst iş üçün slayd.

Dərs slaydı (müəllimlər üçün): məqsəd öyrətməkdir, ona görə bir slaydda bir anlayış, çoxlu nümunə və sual. Şagirdin yaşına uyğun şrift və şəkillər. Slaydlar dərsin mərhələlərinə bölünür: motivasiya, izah, tapşırıq, nəticə.

İş təqdimatı (hesabat, iclas): rəhbər vaxtına qənaət etmək istəyir. Əsas nəticə və tövsiyə əvvəldə, detallar sonra və ya əlavədə. Hər rəqəmin müqayisəsi olmalıdır: keçən rüb, plan, rəqib.

Müştəri təqdimatı: müştərinin problemi ilə başlayın, öz şirkətinizlə yox. Həll, sübut (nümunə işlər, rəqəmlər), qiymət və növbəti addım.

İnvestor təqdimatı: ciddi struktur tələb edir: problem, həll, bazar, biznes modeli, komanda, maliyyə. Bu barədə ayrıca yazı var: pitch deck necə hazırlanır.

Qısa yoxlama siyahısı

Təqdimatdan bir gün əvvəl bu siyahını keçin:

• Təqdimatın məqsədi bir cümlə ilə yazılıb.
• Əsas mesaj aydındır və bütün slaydlar ona xidmət edir.
• Slayd sayı vaxta uyğundur (bir slayda 1-2 dəqiqə).
• Hər slaydın başlığı tam fikirdir.
• Heç bir slaydda paraqraf yoxdur, ən çoxu 5 qısa bənd var.
• Slaydların ən azı yarısında rəqəm, qrafik, sxem və ya şəkil var.
• Şrift ən azı 24 punktdur, kontrast güclüdür.
• Bütün slaydlar eyni üslubdadır.
• Son slaydda nəticə və ya növbəti addım var.
• Çıxış ən azı iki dəfə ucadan məşq olunub.
• PPTX və PDF nüsxəsi ən azı iki yerdə saxlanılıb.

Bu siyahının hər bəndini keçmiş təqdimat, dizaynı sadə olsa belə, dinləyicini yormur və əsas fikri çatdırır. Yaxşı slayd bahalı şablondan yox, aydın fikirdən başlayır.

Tez-tez verilən suallar

Slayd hazırlamaq üçün hansı proqram yaxşıdır? Ən geniş yayılanları Microsoft PowerPoint, Google Slides (pulsuz, brauzerdə işləyir və birgə redaktəyə imkan verir) və Apple Keynote-dur. Proqramdan çox, bu bələdçidəki addımlar nəticəyə təsir edir. PPTX formatı üçünün də açdığı ortaq formatdır.

Telefonda slayd hazırlamaq olar? Olar: PowerPoint və Google Slides-ın mobil tətbiqləri var. Amma kiçik ekranda düzülüşü və şrift ölçüsünü yoxlamaq çətindir, ona görə son baxışı kompüterdə etmək məsləhətdir.

Slaydda nə qədər mətn olmalıdır? Başlıq və 3-5 qısa bənd. Bəzi spikerlər «6x6 qaydası» işlədir (6 bənddən, hər bənddə 6 sözdən çox olmasın). Bu qayda dəqiq elmi norma deyil, amma istiqaməti düzgündür: az mətn.

Slaydlarda mənbə göstərmək lazımdır? Akademik təqdimatda bəli: rəqəm və sitatın yanında qısa istinad, sonda isə mənbələr slaydı. Mənbələrin necə yazıldığını ədəbiyyat siyahısı necə yazılır yazısında izah etmişik.

Təqdimatı nə qədər əvvəl hazırlamaq lazımdır? Ən azı iki-üç gün əvvəl. Birinci gün plan və məzmun, ikinci gün dizayn və məşq, üçüncü gün son düzəlişlər və texniki yoxlama. Son gecəyə qalan təqdimatda məşqə vaxt qalmır.